Sociaal Domein

lasten in de begroting (bedragen x € 1 miljoen)

Leerlingenvervoer

Leerlingenvervoer is een wettelijke taak. In de verordening staan de voorwaarden waaraan je moet voldoen om gebruik te kunnen maken hiervan. We volgen nagenoeg het wettelijke minimum. Een aantal parameters kan nog worden versoberd, zoals de minimale reisafstand. Deze is nu 6 kilometer. Hiermee kan het gebruik worden verlaagd. De mogelijke besparing bij het ophogen naar 10 kilometer is klein want de meeste leerlingen wonen meer dan 10 kilometer van school en dit vereist een aanpassing van de verordening.

Kinderdagopvang

Met dit bedrag betalen we de kosten voor het behandelen van vergunningaanvragen voor kinderdagopvang en het toezicht en handhaving daarop. Bij de bezuinigingsronde bij de Programmabegroting 2026 is hierop bezuinigd

Onderwijsachterstandenbeleid en volwasseneneducatie

Deze taken worden volledig betaald uit specifieke uitkeringen. Bezuinigen op deze taken leidt ook tot lagere inkomsten. Voor de begroting levert dat geen geld op. We hebben bij de Programmabegroting 2025 maatregelen doorgevoerd door activiteiten die uit de algemene middelen werden betaald onder te brengen bij deze financiering. Dit leverde destijds € 0,3 miljoen op. We zien nu geen mogelijkheden om andere kosten hierin onder te brengen.

Voortijdig schoolverlaten (regionale middelen)

Deze activiteit is niet beïnvloedbaar, omdat dit om specifieke financiering gaat van voortijdig schoolverlaten voor de regio Flevoland. Wij zijn centrumgemeente en ontvangen al het geld voor Flevoland. Ongeveer de helft van het geld wordt in Almere ingezet. We zetten het geld in voor startkwalificaties en het tegengaan van voortijdig schoolverlaten. Ook wordt hiermee het Doorstroompunt gefinancierd.

Onderwijshuisvesting

De kapitaal- en eigenaarslasten van de huidige onderwijshuisvesting zijn niet beïnvloedbaar. Verder hebben we keuzevrijheid of we bestaande panden renoveren of nieuwbouw plegen. Dit is vooral een inhoudelijke keuze waarbij renovatie niet altijd voordeliger is dan nieuwbouw. Deze keuzes worden via het IHP en kredietaanvragen bij de Programmabegroting voorgelegd. Bij de kosten van de geplande scholenbouw volgen we de leerlingenprognose. We hebben in beperkte mate invloed op de kosten (sober en doelmatig). We hebben voor € 200 miljoen aan investeringen budget gereserveerd, Zie Programmabegroting 2026. Investeringen die hierin nog niet zijn meegenomen zullen tot extra kosten in de begroting leiden.

lasten in de begroting (bedragen x € 1 miljoen)

Publieke volksgezondheid

Dit bedrag geven wij aan GGD Flevoland die grotendeels wettelijke taken uitvoert, zoals infectieziektebestrijding, schoolinspecties, openbare geestelijke gezondheidszorg en algemene gezondheidstaken. We voeren dit uit met de andere flevolandse gemeenten. We hebben afspraken gemaakt over welke taken de GGD voor ons doet en hoeveel we hiervoor betalen. Dit kunnen we aanpassen door hier andere afspraken over maken.

Publieke jeugdgezondheidszorg

Met dit bedrag betalen we onze jeugdgezondheidszorg (JGZ) taken die de GGD voor ons uitvoert. Dit is bijvoorbeeld bedoeld voor het consultatiebureau, de gezondheidsonderzoeken op school en het rijksvaccinatieprogramma voor kinderen. Dit budget is bij de begroting structureel verhoogd met € 1,2 miljoen om de JGZ te versterken. Hierin zijn keuzes te maken.

lasten in de begroting (bedragen x € 1 miljoen)

Voor de gehele Wmo geldt dat wij niet zelf kunnen bepalen of er een (inkomensafhankelijke) eigen bijdrage wordt betaald. Dit bepaalt het Rijk. Hier gaan we op in bij het kopje: ‘Taakstellingen op de lokale Wmo’.

Wmo ondersteuning

Wij bieden de volgende zorgproducten aan: Huishoudelijke ondersteuning, Individuele begeleiding, zoals psychologische hulp en Dagbesteding, zoals een excursie naar een zorgboerderij. Via aanbestedingen en afspraken met aanbieders over ureninzet kan de gemeente in beperkte mate sturen op de kwaliteit en kosten. Ook proberen we te sturen op de toegang, bijvoorbeeld via een strak indicatieprotocol.

Wmo hulpmiddelen

Met dit bedrag betalen we hulpmiddelen voor inwoners die gebruik maken van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Het gaat bijvoorbeeld om scootmobielen, trapliften en woningaanpassingen. Wij kunnen in beperkte mate sturen op de kosten. Bijvoorbeeld door scootmobielen zoveel als mogelijk collectief uit te geven, sobere hulpmiddelen aan te bieden en streng te zijn op aanvragen

Medische onderzoeken en Adviesraad

Om te bepalen of inwoners recht hebben op zorg doen we medische onderzoeken en houden we toezicht op de Wmo. Dit kost € 0,2 miljoen. Verder geeft de Adviesraad Sociaal Domein (gevraagd en ongevraagd) advies over het sociaal domein en nieuw beleid. Dit zijn beide wettelijke taken die zeer beperkt beïnvloedbaar zijn.

Taakstellingen op de lokale Wmo

Op het budget van de Wmo ondersteuning ligt een bezuiniging van € 2 miljoen (huishoudelijke hulp). Deze bezuiniging is al van het budget afgehaald.
In het eerste kwartaal 2026 is met aanbieders gesproken over de aanpassing van pakketten en tarieven van de huishoudelijk ondersteuning. Dit heeft geresulteerd in afspraken waarmee de bezuiniging moet worden ingevuld. De resultaten van de onderhandeling en tarieven moeten begin van het tweede kwartaal 2026 door het college worden vastgesteld, zodat deze tijdig in kunnen ingaan om de bezuiniging te halen

Daarnaast ligt er ook nog een taakstelling op inkomensafhankelijke eigen bijdragen (baten) van in totaal € 2,7 miljoen. Daarnaast is in het nieuwe landelijke regeerakkoord het voornemen opgenomen dat de Huishoudelijke Hulp voor mensen met genoeg geld uit de Wmo gaat. Een inschatting is dat ons dit € 8,5 miljoen zou kosten. In totaal een extra bezuiniging van € 13,2 miljoen op dit budget.

lasten in de begroting (bedragen x € 1 miljoen)

Gezien al deze bezuinigingen en de onduidelijkheid rondom landelijk Rijksbeleid en aanpassing van de wet lijkt het nu niet verstandig extra bezuinigingen op de Wmo neer te leggen.

Regionale Wmo

De genoemde taken voeren we als centrumgemeente voor de Provincie Flevoland uit. Wij ontvangen hier ook het geld voor. Ruim 50% van het geld wordt ingezet voor Almere, de andere helft voor de andere gemeenten. Gezien de specifieke financiering, de wettelijke taakuitvoering en de druk hierop zien wij nu geen mogelijkheden tot bezuinigingen.

lasten in de begroting (bedragen x € 1 miljoen)

 
We ontvangen van het Rijk via het gemeentefonds geld voor de uitvoering van de jeugdhulp. Dit is een wettelijke taak. De manier waarop de gemeente de taak uitvoeren bepalen we in beperkte mate zelf. We zijn hierbij gebonden aan de jeugdwet, maar bepalen via de inkoop wel zelf de contracten, eisen en we voeren voor een deel de toegang en Regie uit. Gezien de stijgende de kosten in de afgelopen jaren, de bezuinigingen uit het Rijk en de beperkte grip op de jeugdhulpkosten is een extra bezuiniging op de jeugdhulp niet realistisch zonder hardere ingrepen.
Een hardere ingreep is bijvoorbeeld een budgetplafond. De mogelijkheden hiertoe moeten nog worden onderzocht. Hiervoor ligt ook een motie .

lasten in de begroting (bedragen x € 1 miljoen)

Bijzondere bijstand

Dit is een vergoeding die mensen ontvangen voor bijzondere, noodzakelijke kosten. Bijvoorbeeld de kosten voor vervanging van noodzakelijke spullen, zoals een koelkast, bank of laptop. Ook medische kosten, bijdrage in de huur of de eigen bijdrage voor rechtshulp vallen hieronder. Dit is een wettelijke taak en een openeinderegeling die voortvloeit uit de participatiewet.
Gemeenten kunnen de kosten deels beïnvloeden door bijvoorbeeld lagere vergoedingen (normen) vast te stellen, strengere eisen en bijvoorbeeld niet meer met terugwerkende kracht vergoeden van kosten. Goede voorliggende voorzieningen zoals collectieve ziektekostenverzekering moeten de kosten ook beperken.
De kosten van de bijzondere bijstand stijgen sinds 2024 fors. Dit komt enerzijds doordat vanaf 2024 de normen voor verstrekkingen zijn verhoogd om deze meer in lijn te brengen met de NIBU-normen.

Aanvullende bijstand jongeren stijgt fors maar gaat vanaf 2026 naar de reguliere bijstand

Vooral de kosten van de aanvullende bijstand jongeren zijn fors hoger. Dit komt vooral door een toename van het aantal zelfstandig wonende jongeren (statushouders). Zij krijgen een vergoeding in de huur en verhuiskosten. Dit gaat via een lening bij de kredietbank. Deze lening kan niet volledig worden terugbetaald (te weinig afloscapaciteit). Het deel dat niet kan worden terugbetaald, wordt vergoed via de bijzondere bijstand. Deze kosten zullen nog verder toenemen gezien er nog steeds een forse taakstelling huisvesting statushouders is. Maar omdat de aanvullende bijstand jongeren per 2026 overgaat naar de reguliere bijstand verwachten we hierdoor geen toename meer bij de bijzondere bijstand.

Bijzondere bijstand: beschermingsbewind

Vanuit de participatiewet zijn wij verplicht om de kosten van beschermingsbewind te betalen als een inwoner dat zelf niet kan. Dit gaat via een rechterlijke uitspraak. De enige invloed die wij hebben zijn preventie (schuldhulpverlening, vroeg signalering etc.) en afspraken met bewindvoerders. Hiervoor is een convenant. Verder zijn de kosten niet beïnvloedbaar.

Schuldhulpverlening

lasten in de begroting (bedragen x € 1 miljoen)

Wij helpen inwoners die schulden hebben en die dit niet zelf kunnen oplossen. We doen vijf verschillende dingen om mensen met schulden te helpen:

1. Schuldpreventie. Voorlichting aan burgers, en vooral jongeren, over hoe je met geld om moet gaan. Dit moet helpen schulden te voorkomen. Dit budget (structureel € 0,1 miljoen) is meegenomen in het bestedingsplan armoede
2. Vroegsignalering. Als we merken dat mensen schulden krijgen, dan gaan we hier zo snel mogelijk mee aan de gang. Door hier snel op te reageren, hopen we dat we kunnen voorkomen dat de schulden groter worden. Dit doen we met de aanpak Vroeg Eropaf en MKB Doorgaan.
3. Schuldstabilisatie. Dit is het voorkomen dat de schulden hoger oplopen. Het gaat ook over het voorkomen van psychische problemen die vaak ontstaan door schulden. Bij schuldstabilisatie werken we samen met De Schoor, Humanitas en de sociaal raadslieden.
4. Schulddienstverlening. Dit is het helpen van mensen door ze te leren omgaan met geld. We doen dit door middel van coaching en budgetbeheer door VERDER.
5. Schuldhulpverlening zelfstandigen. We helpen ondernemers met schulden een plan te maken om hiervan af te komen. Dit doen we via het Zelfstandigen Loket Flevoland.

Iedereen die in aanmerking komt voor hulp moeten we helpen. Dit staat in de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening. Het is dus een openeinderegeling. Wij mogen zelf bepalen of we bij schuldhulpverlening ook naar problemen rondom wonen, verslaving, gezondheid kijken. Als we dit verminderen dan is de kans dat er meer mensen verder of herhaald in de schulden komen groter.
De schuldhulpverlening wordt nu bij verschillen partijen ingekocht. Het contract loopt na 2027 af. Vanaf 2028 zal er opnieuw moeten worden aanbesteed. U kunt dan keuzes maken over de inzet en kwaliteit. Ook zijn we aan het onderzoeken of we de schuldhulpverlening zelf kunnen uitvoeren.

Studietoeslag medische beperking

De studietoeslag is financiële tegemoetkoming voor scholieren en studenten (15+) met een structurele medische beperking die daardoor niet kunnen bijverdienen. Het is een wettelijk verplichte openeinderegeling.  Almere hanteert de wettelijke minimumtarieven. De toegang tot de regeling wordt wel gestimuleerd.

Staatsbegrafenis

In de Wet op de lijkbezorging staat: “Als niemand zorgt voor de lijkbezorging, draagt de burgemeester daarvoor zorg”. De kosten hiervan zijn jaarlijks enkele tienduizenden euro’s

Wettelijk specifiek gefinancierd

Deze budgetten zijn niet beïnvloedbaar omdat deze worden betaald uit een specifieke uitkering. Voor de bijstandverlening geldt dat er geen afrekening plaatsvindt. Maar de ervaring is dat we per saldo geen geld overhouden op deze taak. We kunnen hier maar beperkt op sturen via de re-integratie activiteiten. De invloed is beperkt en indirect.
Voor de WSW en beschut werk vindt begeleiding plaats onder andere via de Tomin Groep. De kosten hiervan stijgen de afgelopen jaren en de financiële positie van Tomin staat onder druk. Voor inburgering geldt dat hier afrekening plaatsvindt op basis van werkelijke kosten. Al deze budgetten zijn dus niet beïnvloedbaar.