Samenvatting

• Keuzes maken in preventie gezondheidstaken met grote mate van beleidsvrijheid (lasten € 37 miljoen)

Het advies is om dit alleen te doen op taken die zo min mogelijk impact hebben op de sociale basis in de stad en wijken. Met deze sociale basis willen we het formele zorggebruik verminderen (transformatie). Bijvoorbeeld diversiteit en inclusie, welzijnstaken buiten de wijkteams, etc. Daarnaast omvat dit een groot deel van de universele preventie. Er ligt hiervoor al een opgave om de welzijnsinzet voor specifieke groepen (selectieve preventie) onder de loep te nemen.
Het gaat vooral om langjarige subsidies aan maatschappelijke partners die in grote mate hiervan afhankelijk zijn. Hierbij moet dus rekening worden gehouden met een afbouwtraject van subsidies. Een reële termijn is een ingroeipad van 3 jaar.

• Keuzes maken in inkomens- en armoederegelingen (lasten € 5 miljoen + € 3 miljoen bijzondere bijstand)

Zoals de hoogte van de individuele inkomenstoeslag, kwijtschelding van belastingen en collectieve ziektekostenverzekering. Dit zijn regelingen waarop een grote of volledige mate van beleidsvrijheid is. Versoberingen kunnen relatief snel worden doorgevoerd, maar hebben wel effect op het inkomen (bestaanszekerheid) van onze minima. De bijzondere bijstand kan ook versoberd worden door het stellen van strengere criteria, strengere toegang en de hoogte van vergoedingen. Maar dit is wel een wettelijke regeling die de gemeente moet aanbieden. Het strenger hanteren van deze wettelijke regeling is overigens niet in de geest van de nieuwe wet Participatie in Balans. Daarbij kent Almere relatief veel bewoners met problematische schulden en armoedeproblematiek.
Alsook keuzes (meer focus/richting) binnen het bestedingsplan armoede en de inzet hierop.
Binnen het bestedingsplan armoede gaat het vaak ook om subsidies, waarvoor een afbouwtermijn geldt.

• Kiezen tussen bovenwettelijke onderwijstaken voor leerplicht/startkwalificatie (lasten € 1 miljoen)

Dit is een subsidie voor startkwalificaties, het tegengaan van voortijdig schoolverlaten en het aanbieden van entree-opleidingen van schoolverlaters zonder startkwalificatie. Dit komt boven op de wettelijke taak die we binnen de regio Flevoland uitvoeren. De voortijdige schooluitval in Flevoland is structureel hoger dan het landelijk gemiddelde. Binnen Flevoland is de vroegtijdige schooluitval in Almere het hoogste van de regio. Van de werkzoekenden beschikt 1 op de 3 niet over een startkwalificatie.
Ook hier gaat het om subsidies waarvoor een afbouwtermijn geldt.

• Versoberen van wettelijke zorgtaken

Zoals de schuldhulpverlening en de Wmo-ondersteuning, en Wmo-hulpmiddelen. Dit is zorg en ondersteuning die we wettelijk moeten leveren. We kopen dit in, en we kunnen pas bij een nieuwe inkoop ons beleid/voorwaarden aanpassen. Bij de Wmo-ondersteuning loopt het contract na 2026 af. Het contract kan nog 2x 2 jaar worden verlengd (tot en met 2030). Op het budget (van ongeveer € 35 miljoen) ligt een bezuiniging van € 2 miljoen die ingevuld moet worden. Ook moet er een inkomensafhankelijke eigen bijdrage worden ingevoerd, en heeft het nieuwe kabinet plannen om de huishoudelijke hulp uit de Wmo te halen. Inhoudelijk is dit nog onvoldoende uitgewerkt om de impact voor Almere te kunnen bepalen. Wel is de verwachting dat dit een forse impact gaat hebben op het gebruik van de Wmo de komende jaren, hiervoor zal het Rijk dan ook een korting op het budget doorvoeren. Voor de Wmo rollend vervoer (hulpmiddelen) is eind 2025 een nieuwe aanbesteding ingegaan. De schuldhulpverlening moet per 1 januari 2028 opnieuw worden aanbesteed. Op dat moment kunnen er ook keuzes worden gemaakt over inzet en kwaliteit.

• Het werken met budgetplafonds dan wel capaciteits- of populatiefinanciering van de jeugdhulp,

Hiermee wordt een maximum gesteld aan het gebruik. De mogelijkheden moeten nog worden onderzocht. Populatiefinanciering of capaciteitsfinanciering passen we nu alleen toe bij Jeugdhulp gespecialiseerd onderwijs (JGO). Dit willen we ook gaan toepassen bij de Stevige Lokale Teams. Het budgetplafond is een harde contractuele maatregel die we nu niet toepassen. De mogelijkheden moeten nog in beeld worden gebracht. We volgen nu de inhoudelijke lijn van het transformatieplan jeugd. De looptijd van contracten is hierbij wel van belang, gezien dat in de huidige contracten en de nieuwe aanbestedingen het budgetplafond niet als harde voorwaarde is opgenomen. Daarnaast vraagt het instellen van budgetplafonds ook de benodigde capaciteit.

Sport

De beïnvloedbare ruimte binnen dit programma betreft vooral:  

• de inzet van buurtsportcoaches en combinatiefunctionarissen. Dit is geen wettelijke taak, maar we ontvangen wel cofinanciering vanuit het Rijk. Vanuit Almere is dit een bedrag van € 0,6 miljoen. Als de gemeente Almere besluit om te stoppen met de financiering vervalt ook de cofinanciering van het Rijk van ongeveer € 1 miljoen. Er wordt dan dus in totaal € 1,6 miljoen minder uitgegeven aan Sport.  Kinderen zullen minder in aanraking komen met sport;

• het uitvoeren van sportbeleid, waaronder het verstrekken van subsidies aan sportverenigingen. Dit is geen wettelijke taak;
• het niet realiseren van een buitenzwembad, omdat de bouw hiervan nog niet is gestart. Dit levert een besparing op van structureel € 1,0 miljoen;
• het onderzoeken of sportlocaties gesloten kunnen worden om daarmee kosten te besparen.

Kunst en cultuur

De beïnvloedbare ruimte binnen dit programma betreft vooral:

• de subsidies voor culturele instellingen (€ 16,3 miljoen). Dit is geen wettelijke taak. De laatste jaren zijn de cultuurbudgetten al diverse keren aangepast;

• de subsidie aan Natuur- & Milieu-educatie (€ 2,6 miljoen). Dit is geen wettelijke taak. Bijvoorbeeld de Kemphaan, Natuurbelevingscentrum de Oostvaarders, en dierenweiden Den Uylpark.

Het verlagen van budgetten voor culturele instellingen kan wel afbouwverplichtingen met zich meebrengen voor de eerste jaren.